Jak dyrektywa CSRD zmieni życie małych dostawców?

Dlaczego giganci nagle proszą Cię o dane?

Wszystko rozbija się o tak zwany Zakres 3 raportowania, który nakłada na duże firmy obowiązek wykazania emisji w całym ich łańcuchu wartości. W praktyce oznacza to, że jeśli współpracujesz z firmą zatrudniającą powyżej 542 osób, staniesz się częścią ich bilansu klimatycznego. Według naszych ostatnich analiz, już 83 duże zakłady produkcyjne w okolicach Łodzi i Warszawy rozesłały do swoich kontrahentów ankiety dotyczące zużycia energii i paliw. Nie robią tego z uprzejmości, ale dlatego, że od stycznia 2025 roku ich raporty będą audytowane przez biegłych rewidentów pod kątem zgodności z unijnymi standardami ESRS.

Większość małych przedsiębiorców myśli, że dyrektywa CSRD ich nie dotyczy, bo zatrudniają 12 lub 47 pracowników. To błąd w ocenie sytuacji rynkowej. Jeśli nie dostarczysz swojemu odbiorcy danych o tym, ile litrów oleju napędowego spaliły Twoje 3 busy w ubiegłym kwartale, on będzie musiał przyjąć średnie rynkowe, które są zazwyczaj zawyżone. To pogorszy jego wynik i sprawi, że Twoja oferta stanie się mniej atrakcyjna przy kolejnym przetargu. Mamy na to twarde dane: w marcu 2024 roku jeden z dużych producentów mebli podziękował 4 dostawcom tylko dlatego, że nie byli w stanie określić pochodzenia drewna i energii użytej do produkcji.

Tak to wygląda w praktyce – CSRD działa jak system naczyń połączonych. Nawet jeśli prawo bezpośrednio nie zmusza Cię do publikacji raportu rocznego na 156 stron, to realia biznesowe zmuszą Cię do prowadzenia bardzo dokładnej ewidencji mediów. W Trevino Audio monitorujemy te zmiany od września 2023 roku i widzimy, że cierpliwość korporacji kończy się szybciej, niż zakładali eksperci w Brukseli. Brak przygotowania danych to dzisiaj takie samo ryzyko, jak zaleganie z płatnościami składek ZUS.

Jeśli nie podasz klientowi danych o swojej emisji, on po prostu wpisze Cię na listę ryzykownych dostawców i zacznie szukać zastępstwa.

Jakie konkretne liczby musisz mieć w Excelu?

Bez zbędnego gadania: Twój kontrahent będzie pytał o trzy kluczowe wskaźniki. Po pierwsze, całkowite zużycie energii elektrycznej w Twoim warsztacie lub biurze za cały rok 2024. Będziesz potrzebował faktur od dostawcy, takich jak PGE czy Tauron, i zsumowania kilowatogodzin. Jeśli masz fotowoltaikę, musisz oddzielnie wykazać energię z sieci i tę wyprodukowaną na własnym dachu. Dla małego zakładu o powierzchni 320 metrów kwadratowych różnica w śladzie węglowym przy posiadaniu własnych paneli może obniżyć raportowaną emisję o około 23%, co w oczach korporacji jest ogromnym atutem.

Po drugie, flota. Każdy litr benzyny, oleju napędowego czy gazu LPG spalonego w firmowych autach musi zostać odnotowany. Jeśli Twoi pracownicy korzystają z 5 samochodów służbowych, musisz zebrać dane z kart paliwowych lub faktur. Wiele firm popełnia błąd, licząc tylko koszty w złotówkach – korporacje potrzebują konkretnej liczby litrów, aby przeliczyć to na ekwiwalent dwutlenku węgla według oficjalnych tabel KOBiZE. Znamy przypadek firmy transportowej z Kutna, która dzięki uporządkowaniu tych danych w grudniu 2024 roku utrzymała kontrakt wart 124 000 zł miesięcznie.

Trzeci element to odpady. Ile kilogramów plastiku, papieru i odpadów produkcyjnych wyjechało z Twojej firmy w ciągu ostatnich 11 miesięcy? To dane, które większość małych firm ma w systemie BDO, ale rzadko kto potrafi je szybko zestawić dla klienta. Przykładowo, jeśli produkujesz 14 ton odpadów rocznie, a 67% z nich trafia do recyklingu, to Twój ślad węglowy w Zakresie 3 znacznie spada. To są właśnie te detale, które decydują o tym, czy za 2 lata nadal będziesz w grze, czy zastąpi Cię konkurencja, która te liczby podała w ciągu 48 godzin od zapytania.

Harmonogram na rok 2025 – co i kiedy?

Pierwszy krytyczny termin to 15 lutego 2025 roku. To wtedy większość dużych spółek giełdowych zamyka zbieranie danych od podwykonawców za rok ubiegły. Jeśli do tego czasu nie będziesz miał gotowego zestawienia, ryzykujesz, że Twój klient wpisze w raporcie dane szacunkowe, które mogą uderzyć w Twoją reputację jako ekologicznego partnera. Warto poświęcić jeden weekend w styczniu, aby Twoja księgowa lub Ty osobiście przejrzeliście segregator z rachunkami za media. To inwestycja kilku godzin, która może uratować relacje budowane przez ostatnie 8 lat działalności.

Kolejnym etapem będą nowe umowy ramowe. Spodziewaj się, że w drugim kwartale 2025 roku do kontraktów zaczną trafiać tak zwane klauzule ESG. Widzieliśmy już projekty takich umów u trzech dużych graczy z branży retail. Zapisy są proste: dostawca zobowiązuje się do redukcji emisji o np. 4.6% rocznie pod rygorem kar umownych lub rozwiązania umowy. Brzmi to groźnie, ale często wystarczy prosta wymiana oświetlenia na LED lub uszczelnienie instalacji sprężonego powietrza, aby te progi osiągnąć bez wydawania setek tysięcy złotych na nowe maszyny.

Ostatni kwartał 2025 roku to czas, w którym banki zaczną pytać o to samo. Jeśli będziesz chciał wziąć leasing na nową maszynę za 87 000 zł, doradca kredytowy sprawdzi Twój profil klimatyczny. Banki w Polsce są pod taką samą presją CSRD jak firmy produkcyjne. Kredyt dla firmy 'brudnej' będzie po prostu droższy o 1-2 punkty procentowe niż dla tej, która potrafi udokumentować swoje zużycie energii. Mamy na to twarde dane z raportów sektorowych – dostęp do taniego kapitału będzie od teraz bezpośrednio powiązany z Twoim Excelem dotyczącym ekologii.

Banki w 2025 roku zaczną sprawdzać Twój ślad węglowy zanim przyznają Ci nawet niewielki kredyt obrotowy.

Jak zacząć i nie zwariować?

Nie musisz od razu zatrudniać zewnętrznej firmy konsultingowej za 15 600 zł. Zacznij od najprostszych rzeczy, które masz pod ręką. Stwórz jeden plik, w którym co miesiąc będziesz wpisywać stany liczników energii i wody. Tak to wygląda w praktyce w wielu małych warsztatach, które z nami współpracują – systematyczność jest ważniejsza niż skomplikowane oprogramowanie. Jeśli masz 4 pracowników, wyznacz jednego z nich, by zbierał paragony za paliwo w jedno miejsce. To wystarczy, by na koniec kwartału mieć gotowe liczby dla każdego kontrahenta.

Pamiętaj też, że CSRD to nie tylko zagrożenie, ale szansa na wycięcie z rynku tych konkurentów, którzy są leniwi. Jeśli Ty przyjdziesz do swojego klienta pierwszy z gotowym raportem o niskiej emisji, pokazujesz się jako partner przewidywalny i nowoczesny. W biznesie audio, którym się zajmujemy, często słyszymy, że spokój ducha prezesa dużej firmy jest wart więcej niż 3% różnicy w cenie produktu. Bądź tym dostawcą, który nie generuje problemów, tylko dostarcza gotowe rozwiązania w formie jednej tabelki raz na pół roku.

Podsumowując, dyrektywa CSRD to rzeczywistość, której nie da się przeczekać. W Trevino Audio będziemy regularnie publikować analizy audio dotyczące konkretnych branż – od transportu po przetwórstwo tworzyw sztucznych. Skupiamy się na faktach i liczbach, bo wiemy, że w małym biznesie liczy się każda zaoszczędzona godzina i każdy utrzymany klient. Przygotuj dane za rok 2024 już teraz, nie czekaj na nerwowy telefon z działu zakupów Twojego największego odbiorcy w połowie lutego.